GTÜElectronics Notes

Probability and Randomness · Digital lecture note

Notes for the final – Lectures 7–12

Olasılık ve Rastgelelik – Final için not – Ders 7–12

Course
Probability and Randomness (ELM218)
Semester
Semester 4 · Spring 2022–23
Format
PDF · 22 pages · 0.2 MB · handwriting-style LaTeX
Language
Turkish
Original note
Olasilik-Final-icin-Not.pdf

Open the PDF (0.2 MB)LaTeX source (.tex)Original handwritten note

Notes for the final – Lectures 7–12 – first page of the digital lecture note
Notice: The digital notes were created from the handwritten notes with the help of Claude (Anthropic); they are meant as a supplementary resource and may contain errors. Always rely on the original notes and the official course materials.

What is in this note?

Section headings of the note (in Turkish):

Text of the note

Show as plain text (Turkish; formulas and drawings are not included)

İki ayrık rasgele değişken (X,Y)×Y ortak okf ile tam olarak tanımlanabilir.

X 'in koşullu okf'si:

Y 'nin koşullu okf'si:

Sabit bir x için

X ve Y ayrık rasgele değişkenleri aşağıdaki şartı sağlıyorsa bağımsızdır

İki sürekli rasgele değişken: Ortak oyf

İki sürekli rasgele değişen (X,Y)^2 ortak oyf f_X,Y(x,y) ile tam olarak tanımlanabilir

Örneğin dikdörtgen bir alan için

Okf bir olasılık değildir.Claude notu: muhtemelen ``oyf'' olmalı. Olasılıkla ilişkisi aşağıdaki gibidir:

Y 'nin koşullu oyf'si:

X 'in koşullu oyf'si:

Sabit bir x için f_Y|X(y|x) Y 'nin okf'sidir. f_Y|X(y|x)≥ 0 ve integrali 1'e eşit.

Bir ayrık ve bir sürekli rasgele değişken

X okf'si P_X(x) olan bir ayrık rasgele değişken olsun. Her X=x için, P_X(x)≠ 0 koşullu oyf'si f_Y|X(y|x) olan Y sürekli değişkeni olsun.

X 'in Y 'ye göre sonsal okf'si durumunda aşağıdaki gibi bulunabilir.

Toplamsal Gauss gürültü kanalı

Gönderilen bit ayrık bir rasgele değişken olarak modellenir:

Toplamsal gürültü bir Gauss r.d.'dir Z N(0,σ_Z^2)

Alınan işaret Y=X+Z şeklindedir ve burada X ve Z bağımsızdır

Ortak bdf (birikimli dağılım fonksiyonu)

İki r.d. (X,Y) ortak bdf F_X,Y(x,y) ile tam olarak tanımlanabilir.

Bir olayın olasılığı ortak bdf ile belirlenebilir

Örnek: \(x,y): a<x≤ b, c<y≤ d olayının olasılığı

(X,Y) rasgele değişkenleri sürekli ise

Bağımsız iki ayrık r.d.'nin toplamı

X ve Y bağımsız iki ayrık r.d. ve W=X+Y olsun. W 'nun dağılımı nedir?

X P_X(x) ve Y P_Y(y) tam sayı-değerli r.d.'ler olsun. Bu durumda toplamlarının okf'si:

X(λ_1) ve Y(λ_2) bağımsız iki r.d. ise bunların toplamı W 'nun okf'sini bulunuz.

Bağımsız iki sürekli r.d.'nin toplamı

X P_X(x) ayrık bir r.d. ve g(x) , x 'in bir fonksiyonu olsun.

Sürekli r.d. X f_X(x) için g(X) 'in beklentisi

korelasyon ve kovaryans

(X,Y) f_X,Y(x,y) ve g(x,y) , x ve y 'nin bir fonksiyonu olsun. g(X,Y) 'nin beklentisi aşağıdaki gibi tanımlanır.

Eğer Cov(X,Y)=0 ise

X ve Y birbirinden ilişkisizdir ve E[XY]=E[X] E[Y]

Eğer _X,Y=±1 ise için işaretler aynıdır).

doğrusal bir fonksiyonu ise _X,Y=±1 'dir.

_X,Y bize X 'in Y 'nin bir doğrusal fonksiyonu olarak ne kadar iyi kestirilebileceğinin bilgisini verir.

İki sürekli rasgele değişken (X,Y) f_X,Y(x,y) olsun

⇒ Herhangi bir g(x,y) fonksiyonun f_X|Y(x|y) 'ye göre beklentisi aşağıdaki gibi tanımlanabilir.

Bir rasgele değişken olarak koşullu beklenti

Koşullu beklenti E[g(X,Y)|Y=y] y 'nin bir fonksiyonudur. E[g(X,Y)|Y] beklenen değeri Y rasgele değişkenin bir fonksiyonu olduğu için bir rasgele değişkendir.

E[X|Y]=Z=1-Y2 'nin oyf'si bulmak için Y 'nin doğrusal bir fonksiyonun, Z=aY+b , okf'si için bulduğumuz formülü kullanabiliriz.

Koşullu beklentinin ortalaması

Burada E_X|Y , f_X|Y(x|y) 'ye göre beklentidir.

(X,Y) r.d.'leri için =y olarak verildiğinde X 'in koşullu varyansı aşağıdaki gibi tanımlanır

Moment üreten fonksiyonlar

Bir X rasgele değişkenin olasılık dağılımına ait dönüşüm aşağıdaki gibi tanımlanır:

Bu dönüşüme moment üreten fonksiyon denir.

s=jω için ( j=-1 ve ω gerçek) dönüşüm, M_X(jω) karakteristik fonksiyon adını alır.

Türev üreten fonksiyonun özellikleri

X P_X(x) olsun. M_X(s) 'nin s 'ye göre birinci dereceden türevi:

Bu türevin s=0 'daki değeri bize birinci momenti verir.

Türev almayı tekrarlasak

Çoklu rasgele değişkenler

X_1,X_2,…,X_n aynı olasılık uzayında tanımlanmış rasgele değişkenler olsun

Ayrık ise ortak okf

Sürekli ise ortak oyf

Marjinal oyf (okf)'ler _1,X_2,…,X_n 'nin bir alt kümesinin ortak oyf'sidir.

n=3 için marjinal oyf'ler

oyf, okf, zincir kuralı, bdf, Bayes de çalışır

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenleri eğer ortak okf/oyf/bdf'leri marjinallerin çarpımı şeklinde yazılabiliyorsa bağımsızdır.

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenleri bağımsız ve türdeş dağılımlı, eğer bağımsız ve aynı marjinal dağılım sahiplerse

Rasgele değişkenlerin istatistiklerinin kestirimi

X 'in ortalamasını kestirmek için

X 'in ikinci momentini kestirmek için:

P(X A) olasılığını kestirmek için x_i A iken y_i=1 diğer durumlarda y_i=0 olan bir değişken tanımlayalım.

(X,Y) 'nin korelasyonunu kestirmek için

En büyük olabilirlik kestirimi

X P_X(x;θ) ve θ parametresi bilinmiyor olsun.

θ 'yı kestirmek için P_X(x;θ) dağılımından bağımsız ve türdeş üretilmiş eğitim veri kümesi _i_i=1^n kullanalım.

En büyük olabilirlik kestiriminde eğitim veri kümesini üreten olabilirliği (likelihood) en büyük yapacak şekilde θ seçilir.

Daha sıklıkla olabilirliğin logaritması en büyüklenir.

X(p) ve p parametresi bilinmiyor olsun. p 'yi Bern(p) dağılımından bağımsız ve türdeş olarak üretilmiş eğitim veri kümesi _i_i=1^n kullanarak EOK ile bulalım

Burada 'nin türevini alıp sıfıra eşitleyelim

X N(μ,σ^2) ve θ=(μ,σ^2) parametreleri bilinmiyor olsun

Olabilirliği en büyük yapan μ ve σ^2 'yi bulmak için (μ,σ^2) 'nin μ ve σ^2 'ye göre kısmi türevlerini alıp sıfıra eşitleyelim!

Rasgele değişkenlerin toplamının ortalaması

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenlerinin toplamı Y=Σ_i=1^nX_i olsun. Toplamlarının ortalaması aşağıdaki gibidir:

Binom rasgele değişkenlerinin ortalaması

Örnek ortalaması kestiriminin ortalaması

'dir. Örnek ortalamasının beklentisi:

Rasgele değişkenlerin toplamının varyansı

← Homework 2 solutions: joint density, covariance, conditional expectation

← All Probability and Randomness digital notes