GTÜElektronik Notları

Olasılık ve Rastgelelik · Dijital ders notu

Final için not – Ders 7–12

Ders
Olasılık ve Rastgelelik (ELM218)
Dönem
4. Dönem · 2022–2023 Bahar
Biçim
PDF · 22 sayfa · 0,2 MB · el yazısı görünümlü LaTeX
Orijinal not
Olasilik-Final-icin-Not.pdf

PDF'i aç (0,2 MB)LaTeX kaynağı (.tex)Orijinal el yazısı not

Final için not – Ders 7–12 – dijital ders notunun ilk sayfası
Uyarı: Dijital notlar, el yazısı notlardan Claude (Anthropic) yardımıyla oluşturulmuştur; yardımcı kaynak olarak hazırlanmıştır ve hata içerebilir. Orijinal notları ve resmi ders kaynaklarını esas alın.
The digital notes were created from the handwritten notes with the help of Claude (Anthropic); they are meant as a supplementary resource and may contain errors. Always rely on the original notes and the official course materials.

Bu notta neler var?

Notun metni

Düz metin olarak göster (formüller ve çizimler yoktur)

İki ayrık rasgele değişken (X,Y)×Y ortak okf ile tam olarak tanımlanabilir.

X 'in koşullu okf'si:

Y 'nin koşullu okf'si:

Sabit bir x için

X ve Y ayrık rasgele değişkenleri aşağıdaki şartı sağlıyorsa bağımsızdır

İki sürekli rasgele değişken: Ortak oyf

İki sürekli rasgele değişen (X,Y)^2 ortak oyf f_X,Y(x,y) ile tam olarak tanımlanabilir

Örneğin dikdörtgen bir alan için

Okf bir olasılık değildir.Claude notu: muhtemelen ``oyf'' olmalı. Olasılıkla ilişkisi aşağıdaki gibidir:

Y 'nin koşullu oyf'si:

X 'in koşullu oyf'si:

Sabit bir x için f_Y|X(y|x) Y 'nin okf'sidir. f_Y|X(y|x)≥ 0 ve integrali 1'e eşit.

Bir ayrık ve bir sürekli rasgele değişken

X okf'si P_X(x) olan bir ayrık rasgele değişken olsun. Her X=x için, P_X(x)≠ 0 koşullu oyf'si f_Y|X(y|x) olan Y sürekli değişkeni olsun.

X 'in Y 'ye göre sonsal okf'si durumunda aşağıdaki gibi bulunabilir.

Toplamsal Gauss gürültü kanalı

Gönderilen bit ayrık bir rasgele değişken olarak modellenir:

Toplamsal gürültü bir Gauss r.d.'dir Z N(0,σ_Z^2)

Alınan işaret Y=X+Z şeklindedir ve burada X ve Z bağımsızdır

Ortak bdf (birikimli dağılım fonksiyonu)

İki r.d. (X,Y) ortak bdf F_X,Y(x,y) ile tam olarak tanımlanabilir.

Bir olayın olasılığı ortak bdf ile belirlenebilir

Örnek: \(x,y): a<x≤ b, c<y≤ d olayının olasılığı

(X,Y) rasgele değişkenleri sürekli ise

Bağımsız iki ayrık r.d.'nin toplamı

X ve Y bağımsız iki ayrık r.d. ve W=X+Y olsun. W 'nun dağılımı nedir?

X P_X(x) ve Y P_Y(y) tam sayı-değerli r.d.'ler olsun. Bu durumda toplamlarının okf'si:

X(λ_1) ve Y(λ_2) bağımsız iki r.d. ise bunların toplamı W 'nun okf'sini bulunuz.

Bağımsız iki sürekli r.d.'nin toplamı

X P_X(x) ayrık bir r.d. ve g(x) , x 'in bir fonksiyonu olsun.

Sürekli r.d. X f_X(x) için g(X) 'in beklentisi

korelasyon ve kovaryans

(X,Y) f_X,Y(x,y) ve g(x,y) , x ve y 'nin bir fonksiyonu olsun. g(X,Y) 'nin beklentisi aşağıdaki gibi tanımlanır.

Eğer Cov(X,Y)=0 ise

X ve Y birbirinden ilişkisizdir ve E[XY]=E[X] E[Y]

Eğer _X,Y=±1 ise için işaretler aynıdır).

doğrusal bir fonksiyonu ise _X,Y=±1 'dir.

_X,Y bize X 'in Y 'nin bir doğrusal fonksiyonu olarak ne kadar iyi kestirilebileceğinin bilgisini verir.

İki sürekli rasgele değişken (X,Y) f_X,Y(x,y) olsun

⇒ Herhangi bir g(x,y) fonksiyonun f_X|Y(x|y) 'ye göre beklentisi aşağıdaki gibi tanımlanabilir.

Bir rasgele değişken olarak koşullu beklenti

Koşullu beklenti E[g(X,Y)|Y=y] y 'nin bir fonksiyonudur. E[g(X,Y)|Y] beklenen değeri Y rasgele değişkenin bir fonksiyonu olduğu için bir rasgele değişkendir.

E[X|Y]=Z=1-Y2 'nin oyf'si bulmak için Y 'nin doğrusal bir fonksiyonun, Z=aY+b , okf'si için bulduğumuz formülü kullanabiliriz.

Koşullu beklentinin ortalaması

Burada E_X|Y , f_X|Y(x|y) 'ye göre beklentidir.

(X,Y) r.d.'leri için =y olarak verildiğinde X 'in koşullu varyansı aşağıdaki gibi tanımlanır

Moment üreten fonksiyonlar

Bir X rasgele değişkenin olasılık dağılımına ait dönüşüm aşağıdaki gibi tanımlanır:

Bu dönüşüme moment üreten fonksiyon denir.

s=jω için ( j=-1 ve ω gerçek) dönüşüm, M_X(jω) karakteristik fonksiyon adını alır.

Türev üreten fonksiyonun özellikleri

X P_X(x) olsun. M_X(s) 'nin s 'ye göre birinci dereceden türevi:

Bu türevin s=0 'daki değeri bize birinci momenti verir.

Türev almayı tekrarlasak

Çoklu rasgele değişkenler

X_1,X_2,…,X_n aynı olasılık uzayında tanımlanmış rasgele değişkenler olsun

Ayrık ise ortak okf

Sürekli ise ortak oyf

Marjinal oyf (okf)'ler _1,X_2,…,X_n 'nin bir alt kümesinin ortak oyf'sidir.

n=3 için marjinal oyf'ler

oyf, okf, zincir kuralı, bdf, Bayes de çalışır

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenleri eğer ortak okf/oyf/bdf'leri marjinallerin çarpımı şeklinde yazılabiliyorsa bağımsızdır.

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenleri bağımsız ve türdeş dağılımlı, eğer bağımsız ve aynı marjinal dağılım sahiplerse

Rasgele değişkenlerin istatistiklerinin kestirimi

X 'in ortalamasını kestirmek için

X 'in ikinci momentini kestirmek için:

P(X A) olasılığını kestirmek için x_i A iken y_i=1 diğer durumlarda y_i=0 olan bir değişken tanımlayalım.

(X,Y) 'nin korelasyonunu kestirmek için

En büyük olabilirlik kestirimi

X P_X(x;θ) ve θ parametresi bilinmiyor olsun.

θ 'yı kestirmek için P_X(x;θ) dağılımından bağımsız ve türdeş üretilmiş eğitim veri kümesi _i_i=1^n kullanalım.

En büyük olabilirlik kestiriminde eğitim veri kümesini üreten olabilirliği (likelihood) en büyük yapacak şekilde θ seçilir.

Daha sıklıkla olabilirliğin logaritması en büyüklenir.

X(p) ve p parametresi bilinmiyor olsun. p 'yi Bern(p) dağılımından bağımsız ve türdeş olarak üretilmiş eğitim veri kümesi _i_i=1^n kullanarak EOK ile bulalım

Burada 'nin türevini alıp sıfıra eşitleyelim

X N(μ,σ^2) ve θ=(μ,σ^2) parametreleri bilinmiyor olsun

Olabilirliği en büyük yapan μ ve σ^2 'yi bulmak için (μ,σ^2) 'nin μ ve σ^2 'ye göre kısmi türevlerini alıp sıfıra eşitleyelim!

Rasgele değişkenlerin toplamının ortalaması

X_1,X_2,…,X_n rasgele değişkenlerinin toplamı Y=Σ_i=1^nX_i olsun. Toplamlarının ortalaması aşağıdaki gibidir:

Binom rasgele değişkenlerinin ortalaması

Örnek ortalaması kestiriminin ortalaması

'dir. Örnek ortalamasının beklentisi:

Rasgele değişkenlerin toplamının varyansı

← Ödev 2 çözümleri: ortak yoğunluk, kovaryans, koşullu beklenti

← Tüm Olasılık ve Rastgelelik dijital notları